D\u00f6rt y\u0131l \u00f6nce bug\u00fcn, 25 Nisan 2022\u2019de, \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi, \u2018Gezi davas\u0131nda\u2019 T\u00fcrkiye yarg\u0131 tarihinin kara lekeleri aras\u0131nda yerini alan bir karara daha imza att\u0131. Mahkeme, dosyada kabul edilebilir hi\u00e7bir delil bulunmazken, Osman Kavala\u2019n\u0131n 2013 Gezi Park\u0131 protestolar\u0131n\u0131 \u2018organize ve finanse etti\u011fi\u2019 ve bu yolla \u2018h\u00fck\u00fcmeti devirmeye te\u015febb\u00fcs etti\u011fi\u2019, Can Atalay, \u00c7i\u011fdem Mater, Hakan Alt\u0131nay, Mine \u00d6zerden, M\u00fccella Yap\u0131c\u0131, Tayfun Kahraman ve Yi\u011fit Ekmek\u00e7i\u2019nin de ona \u2018yard\u0131m ettikleri\u2019 iddias\u0131na dayanarak Kavala\u2019y\u0131 a\u011f\u0131rla\u015ft\u0131r\u0131lm\u0131\u015f m\u00fcebbet, di\u011fer hak savunucular\u0131n\u0131 18 y\u0131l hapis cezas\u0131na mahkum etti. Yarg\u0131tay, 28 Eyl\u00fcl 2023 tarihli karar\u0131 ile alt derece mahkemesinin M\u00fccella Yap\u0131c\u0131, Hakan Alt\u0131nay ve Yi\u011fit Ekmek\u00e7i hakk\u0131nda verdi\u011fi mahkumiyet karar\u0131n\u0131 bozarken, di\u011fer be\u015f hak savunucusu hakk\u0131ndaki karar\u0131 onad\u0131. <\/p>\n\n\n\n
Osman Kavala, Kas\u0131m 2017\u2019den bu yana, di\u011fer d\u00f6rt hak savunucusu Can Atalay, \u00c7i\u011fdem Mater, Mine \u00d6zerden ve Tayfun Kahraman ise \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi\u2019nin mahkumiyet karar\u0131 ile birlikte Nisan 2022 tarihinden bu yana cezaevinde.<\/p>\n\n\n\n
Kavala, Atalay, Mater, \u00d6zerden ve Kahraman\u2019\u0131n tutuklulu\u011fu ve mahkumiyetinin hukuki dayanaktan yoksun oldu\u011fu, hem A\u0130HM hem de AYM taraf\u0131ndan farkl\u0131 a\u015famalarda verilen kararlar ile a\u00e7\u0131k\u00e7a ortaya konuldu. Buna kar\u015f\u0131n bu be\u015f hak savunucusunun hala cezaevinde tutulmas\u0131, i\u00e7 hukukun ve Anayasa\u2019n\u0131n 90. maddesi ile i\u00e7 hukukun bir par\u00e7as\u0131 olan uluslararas\u0131 insan haklar\u0131 hukukunun sa\u011flad\u0131\u011f\u0131 b\u00fct\u00fcn hukuki g\u00fcvenceleri i\u015flevsiz k\u0131lan a\u011f\u0131r bir hukuk devleti krizine i\u015faret ediyor. <\/p>\n\n\n\n
\u00d6ncelikle, A\u0130HM, Aral\u0131k 2019\u2019da verdi\u011fi son derece \u00f6nemli ve \u00f6rnek karar\u0131nda<\/a>, Osman Kavala hakk\u0131nda gerek tutuklama, gerek tutuklulu\u011fun s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi gerekse de sonradan mahkumiyet karar\u0131na gerek\u00e7e yap\u0131lan faaliyetlerin hepsinin hak savunuculu\u011fu ve ifade, \u00f6rg\u00fctlenme ve bar\u0131\u015f\u00e7\u0131l toplanma \u00f6zg\u00fcrl\u00fc\u011f\u00fc haklar\u0131n\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 niteli\u011finde faaliyetler oldu\u011fu tespit etti. A\u0130HM ayr\u0131ca T\u00fcrkiye h\u00fck\u00fcmeti taraf\u0131ndan Osman Kavala\u2019n\u0131n tutuklu olarak -ve halihaz\u0131rda bir h\u00fckme dayan\u0131larak- cezaevinde tutulmas\u0131nda gizli bir ama\u00e7 g\u00fcd\u00fcld\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc, bu amac\u0131n onun me\u015fru faaliyetlerinin engellenmesi, hak savunucular\u0131n\u0131n susturulmas\u0131 ve cayd\u0131r\u0131lmas\u0131 oldu\u011funu h\u00fck\u00fcm alt\u0131na ald\u0131. <\/p>\n\n\n\n Ba\u011f\u0131ms\u0131zl\u0131\u011f\u0131 ve tarafs\u0131zl\u0131\u011f\u0131na dair haklar\u0131nda \u00e7ok ciddi ve hakl\u0131 soru i\u015faretleri bulunan T\u00fcrkiye yarg\u0131 makamlar\u0131, A\u0130HM\u2019in karar\u0131na ra\u011fmen bu davada h\u00fck\u00fcmetin etki ve kontrol\u00fcnde hareket etmeyi s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc. S\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde gerek Osman Kavala gerekse de di\u011fer hak savunucular\u0131n\u0131n h\u00fck\u00fcmet temsilcileri taraf\u0131ndan kamuoyu nezdinde a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde hedef al\u0131nmas\u0131na devam edildi. A\u0130HM karar\u0131nda Osman Kavala\u2019n\u0131n derhal serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 talep edildi\u011fi halde bu h\u00fck\u00fcm yerine getirilmedi. T\u00fcrkiye bu yolla Avrupa \u0130nsan Haklar\u0131 S\u00f6zle\u015fmesi\u2019nin (A\u0130HS) 46(1). maddesinde ifadesini bulan A\u0130HM kararlar\u0131n\u0131 yerine getirme y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn\u00fc de s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde ihlal etti. <\/p>\n\n\n\n Her t\u00fcrl\u00fc karara ve giri\u015fime ra\u011fmen T\u00fcrkiye\u2019nin A\u0130HM karar\u0131n\u0131 yerine getirmemekteki \u0131srar\u0131, kararlar\u0131n uygulanmas\u0131n\u0131n denetim merci olan Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi taraf\u0131ndan \u00fclke hakk\u0131nda son derece istisnai hallerde ba\u015fvurulan ihlal prosed\u00fcr\u00fcn\u00fcn i\u015fletilmesine neden oldu. Bu ba\u011flamda Komite taraf\u0131ndan dosya yeniden A\u0130HM\u2019e ta\u015f\u0131nd\u0131 ve Temmuz 2022\u2019de B\u00fcy\u00fck Daire<\/a> ilk karardaki tespitleri yineleyerek, T\u00fcrkiye taraf\u0131ndan mahkeme kararlar\u0131n\u0131n icras\u0131na dair S\u00f6zle\u015fmesel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fc\u011f\u00fcn ihlal edildi\u011fini tespit etti, Kavala\u2019n\u0131n derhal serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 talebini tekrar etti. <\/p>\n\n\n\n T\u00fcrkiye\u2019nin S\u00f6zle\u015fmesel y\u00fck\u00fcml\u00fcl\u00fcklerini a\u00e7\u0131k\u00e7a ihlal etti\u011fi konusunda ilk defa verilen bu A\u0130HM karar\u0131na ra\u011fmen Yarg\u0131tay, Eyl\u00fcl 2023\u2019te alt derece mahkemesi karar\u0131n\u0131 b\u00fcy\u00fck oranda onad\u0131. Osman Kavala, Can Atalay, \u00c7i\u011fdem Mater, Mine \u00d6zerden ve Tayfun Kahraman hala cezaevinde tutuluyor. <\/p>\n\n\n\n Hak savunucular\u0131na d\u00f6n\u00fck sistemli, a\u011f\u0131r ve yarg\u0131 tacizi boyutundaki hak ihlallerinin s\u00fcrd\u00fcr\u00fclmesi yaln\u0131zca A\u0130HM ve Bakanlar Komitesi taraf\u0131ndan de\u011fil, Avrupa Konseyi\u2019nin di\u011fer organlar\u0131 ve Avrupa Birli\u011fi\u2019nin ilgili birimlerince de s\u00fcrekli bir bi\u00e7imde k\u0131nanmakta ve bu durumun hukuka ve insan haklar\u0131 standartlar\u0131na ayk\u0131r\u0131l\u0131\u011f\u0131 vurgulanmakta. Osman Kavala\u2019n\u0131n A\u0130HM\u2019e ta\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 ve yarg\u0131 s\u00fcrecini ve bu s\u00fcre\u00e7teki hukuksuzluklar\u0131 mercek alt\u0131na alan yeni ba\u015fvuru hakk\u0131ndaki yarg\u0131lama da 25 Mart 2026 tarihinde taraflar\u0131 duru\u015fmal\u0131 olarak dinleyen B\u00fcy\u00fck Daire \u00f6n\u00fcnde s\u00fcr\u00fcyor. <\/p>\n\n\n\n Gezi davas\u0131n\u0131n di\u011fer yarg\u0131lananlar\u0131ndan olan Av. Can Atalay hakk\u0131nda da Anayasa Mahkemesi (AYM) taraf\u0131ndan verilen son derece \u00f6nemli hak ihlali kararlar\u0131 mevcut. Buna g\u00f6re May\u0131s 2023 parlamento se\u00e7imlerinde cezaevindeyken milletvekili olarak se\u00e7ilen Can Atalay hakk\u0131nda s\u00fcren dava alt derece yarg\u0131 mercilerince durdurulmal\u0131, Atalay derhal serbest b\u0131rak\u0131lmal\u0131<\/a> iken bunun yap\u0131lmamas\u0131 Anayasal hak ihlali niteli\u011finde. Ancak AYM\u2019nin bu son derece a\u00e7\u0131k ihlal karar\u0131na ve Can Atalay\u2019\u0131n derhal serbest b\u0131rak\u0131lmas\u0131 da dahil olmak \u00fczere karar\u0131n yerine getirilmesi i\u00e7in alt derece mahkemesinin atmas\u0131 gereken somut ad\u0131mlara dair detayl\u0131 tespitine<\/a> ra\u011fmen gerek \u0130stanbul 13. A\u011f\u0131r Ceza Mahkemesi gerekse de Yarg\u0131tay hukuka ayk\u0131r\u0131 uygulamalar\u0131n\u0131 s\u00fcrd\u00fcrd\u00fc.<\/p>\n\n\n\n